Leksikon i sheriatit

Filtro: Shfaq të gjitha A B D E F H I J K M N R S T U V X
Kliko në cilindo term më poshtë për të parë përshkrimin.

A

Abidu الآبِد
i tërbuar, i egër, egërsirë (i tërbuari qoftë i përhershëm apo i përkohshëm).
Afakijun الآفأقِي
Personi që gjendet jashtë mikateve të Haremit edhe nëse është banor i Mekës.
Afetu es-semavije الآفة السماوية
Dëmi që njeriu nuk ka dorë në te, si sh, prishja e bimëve nga krimbi, apo nga shiu, bora etj.
Ajisetun الآيسة
  • pesimizëm,  kur njeriut i këputet dhe i ndërpritet shpresa
  • gruaja të cilës për shkak të moshës së saj i ndërpriten ciklet mujore, që zakonisht paraqitet diku rreth moshës 50 vjeçare
Akdu es-sahih عقد الصحيح
  • Kontratë e vlefshme (akdu es-sahih),
  • Kontrata  vlefshme është ajo kontratë e cila ka plotësuar ruknet dhe kushtet e saja, e që sipas juristëve të shkollës juridike islame hanefite definohet si: “kontrata e cila është e ligjësuar si në esencë, ashtu edhe në cilësi". Implementimi dhe përmbushja e detyrimeve për dy palët kontraktuese që dalin nga kjo kontratë janë detyrimore.
Akdu es-sarfi عقد الصرف
  • Kontrata mbi këmbimin e monedhave.
  • “Shitblerja- këmbimi i parasë me para nga i njëjti lloj apo edhe nga lloji tjetër siç është shitja e arit me ari, argjendit me argjend, ose shitja e arit me argjend apo me para".
Akdu es-sulhi عقد الصلح
  • Kompromis, marrëveshje, ndreqje, rregullim, ujdi,
  • Kontrata e pajtimit - Marrëveshje që pezullon grindjen mes palëve me pajtimin e tyre.
Akdu esherike عقد الشركة
Kontrata mbi partneritetin.
Akdu et-tevrid عقد التوريد
Kontrata mbi importin.
Akdul Bej’i عقدُ البَيْعِ
  • Kontrata mbi shitblerjen:
  • Kontrata mbi shitblerjen definohet si vijon: “ndërrimi –këmbimi i pasurisë me pasuri në mënyrë veçantë me pëlqim".
Akdul Ixhareti عَقْدُ الإجَارَة
  • Kontrata e qirasë.
  • Dijetarët e shkollës juridike Hanefij, kontratën e qirasë e definuan: “Kontratë e cila nënkupton pronësinë e dobisë së caktuar nga sendi i marrë me qira, por me kompensim”.
Akdul musema عقد المسمى
  Kontrata e emëruar. është ajo kontratë që është e paraparë dhe e rregulluar shprehimisht nga ligjdhënësi përmes dispozitës ligjore dhe i ka venduar emër të veçantë, siç është kontrata e shitblerjes, kontrata e qirasë, kontrata e këmbimit, etj.
Akdul muzajede عقد المزايدة
Kontrata e shitblerjes me ankand
Akdun batilun عقد باطل
  • kontratë e kotë - Nula kontratë (batile).
  • Kontratë e kotë (batile) konsiderohet ajo kontratë që ka mangësi në shtyllën esenciale (ruknin) e kontratës, ose thënë ndryshe kontrata e cila nuk është e ligjësuar as në esencë e as në cilësi. Nga kjo nënkuptohet se pala kontraktuese nuk ka aftësi as të drejtë të bëjë lidhjen e kësaj kontrate, andaj kjo kontratë nuk ka fuqi juridike për implementim dhe nga kjo kontratë nuk pason asnjë nga detyrimet e saja për asnjërën palë kontraktuese.
Akdun Fasidun عقد فاسد
Kontratë e prishur Kontratë e prishur العقد الفاسد është ajo kontratë, e cila është shoqëruar me ndonjë të metë në ndonjë kusht prej kushteve të saj, andaj kjo kontratë konsiderohet e lidhur dhe pason disa pasoja, siç është martesa e prishur (pa dëshmitar) të cilës i radhiten disa pasoja, sepse obligohet dhënia e mehrit pas marrëdhënieve seksuale, i vërtetohet prejardhja fëmijës, gruaja obligohet me iddet.
Akdun gajru musema عقد غير المسمى
Kontratë e pa emrëuar: është ajo kontratë që ligjdhënës nuk ka rregulluar shprehimisht e as që i ka venduar emër, siç është kontrata e ekspozimit, kontrata e botuesit me autorin, kontrata për angazhime hotelerie etj. Këto lloje të kontratave arrihen duke u bazuar në rregullat e përgjithshme të së drejtës kontraktuese.
Akdun gajru sahih عقد غير الصحيح
Kontratë e pa vlefshme sipas juristëve islamë konsiderohet ajo kontratë e cila nuk ka plotësuar ndonjë nga kushtet apo ruknet e saja.
Akdun Nafidhun عقد النافذ
  • Kontratë e zbatuar.
  • Kontratë e zbatuar është ajo kontratë e cila buron nga personi kompetent, pavarësisht se bëhet fjalë për kontratën nga vetë pronari i pasurisë, apo nga i autorizuari i tij. Dispozita e kësaj kontrate është se menjëherë pas lidhjen e kontratës palët kontraktuese detyrohen me zbatimin e kontratës duke plotësuar detyrimet që dalin nga kontrata.
Akdun sheklijun عقد الشكلي
Kontratë Formale: janë kontratat të cilat krahas vullnetit të dy palëve kontraktuese, ajo kontratë për lidhjen dhe vlefshmërinë e saj, me ligj është përcaktuar edhe forma e sajë, pra duhet patjetër të bëhet në formë të veçantë, që nënkupton se për lidhjen e kësaj kontrate nuk mjafton vetëm vullneti i palëve kontraktuese, por forma është element konstituiv i kësaj kontrate.
Axhinu الآجِنُ
Ndërrimi një cilësie të ujit për shkak të qëndrimit  të shumtë në një vend, e që është i pijshëm.
Azimetu (Vendimi) العزيمة
“Ato norma që All-llahu xh.sh fillimisht (në esencë). i ka bërë ligj për tërë njerëzit (robërit e tij)”.

B

Babijje البابية
Babizmi, sekt i cili ndërlidhet me Mirza Alij Muhamedin, që buron nga Shia imamije ithna asherije.
Bagjun البَغْيُ
Mizori,  nëpërkëmbje, veprim i dhunshëm, dalje e një grupi nga sistemi që nuk paguajnë tatimet e shtetit duke keqpërdorur,
Bain bejnune sugra بائن بينونة صغرى
Bain bejnune sugra është shkurorëzimi pas shkurorëzimit të dytë, me të drejtë rikthimi por me mehr të ri.
Bain benune kubra بائن بينونة كبرى
Bain bejnune kubra është kur gruaja është e lëshuar tri herë dhe nuk ka të drejtë rikthimi te burri i saj pa u martuar me burrë tjetër.
Bainu البائن
Ndarje, divorc, shkurorëzim, i dukshëm, i qartë , evident
Batil الباطل
“El Batil الباطل” do të thotë: “Sjellja, në të cilën e meta është në thelb, ose në shtyllën e kontratës”. (Apo, “El Batil” është vepër që nuk është ligjësuar as në thelb e as në cilë­si). Siç është shitja e sendit që nuk ekziston, apo martesa ndërmjet të afërmve
Batrik البطريق
  • Shpend i trashë, pinguin.
  • Gradë fetare te krishterët dhe çifutët
  • Gjeneral ushtarak në sistemin romak i cili nën komandën e tij ka 1.000 këmbësorë,
Bej’u es-selemi بيع السَّلم
  • Kontrata e shitblerjes me parapagim.
  • Në aspektin terminologjik të sheriatit islam nënkuptojmë: “Kontratën e cila detyron pagimin e çmimit të menjëhershëm, kurse pronësimi i mallit të blerë me vonesë”, ose sipas një definicioni tjetër: “Shitja me çmim të menjëhershëm, kurse pranimin e mallit me afat të mëvonshëm.
Bej’u Et-teksit
Kontratë e shitblerjes (që sendi i shitur dorëzohet menjëherë), kurse pagesa bëhet me vonesë, e ndarë në këste në caktuara dhe në kohë të caktuar.
Bej’ul urbun بيع العربون
Shitblerja me kapar. Shitblerja me kapar është për qëllim kur blerësi i paguan një sasi të caktuar shitësit të pasurisë me atë që nëse plotësohet blerja, ato para llogariten në çmimin e sendit, e nëse nuk realizohet atëherë ajo pagesë i ngelë shitësit si dhuratë.  
bej’ul garer بيع الغرر
  • Shitblerja me rezik
  • Nocionin “bej’ul gareri” shitblerje me rrezik, apo siç quhet shitje afërfajt nënkuptohet kontrata e shitblerjes e cila përmban dozë të pasigurisë dhe paqartësisë pavarësisht se paqartësia paraqitet në lëndën e kontratës apo në çmim, ose në mundësinë dhe pamundësinë e dorëzimit.
Bejanu ed-delil بيان الدليل
Abrogimi i dispozitës me argument të mëvonshëm
Bejtu Et-taati بيت الطاعة
Shtëpia të cilën ia ka përcaktuar gjykatësi për banim gruas së shkurorëzuar gjatë idetit.
Bejtul Atik البيت العتيق
Shtëpia e vjetër, Qabja,  Betullahi,
Bejtul Hala بيت الخلاء
Nevojtore, WC, vend zhveshjeje
Bejtul Haram البيت الحرام
Qabja, Bejtullahi.
Bejtul mal بيت المال
Arka shtetërore, vend ku tubohet pasuria,
Beki البقيع
Varrezat afër xhamisë së Pejgamberit a.s. në Medine,
Benu Ahjaf بنو الأخياف
Motrat dhe vëllezërit nga babai.
Berid البَريد
  • Lajmëtar, postier, korrier, postë
  • * largësi prej 4 fersehëve = me 12 mila ose = 22.179m.
 
Bid’atu البدعة
  • Risi, gjë e re, inovacion,, çdo risi e cila nuk ka shembull më parë. Çdo vepër e cila nuk është ligjësuar nga Allahu xh.sh e as nga Pejgamberi a.s. e as nga ndonjë prej dijetarëve nga radhët e sahabëve, Risia është dy lloje:
  • بدعة هدى risi e cila përputhet me qëllimet e sheriatit. 
  •  بدعة ضلالة risi e cila kundërshtohet me  qëllimet e sheriatit
Bintu lubun بنت لبون
Deveja e cila ka mbushur 2 vite.
Bintul Mehad بنت مخاض
Deveja e cila mbushur një vit,.
Bnu Eajan بنو الأعيان
Motrat dhe vëllezërit e vërtetë (nga babai dhe nëna).
Butlanun البُطلان
Prishja e sendit në esencë, mos ligjësimi i sendit as në esencë e as në cilësi,

D

Dhatu Irkin ذاتُ عِرق
Mikati për haxhitë që shkojnë nga rruga e Irakut. Vendi ku haxhitë që shkojnë në haxh apo umre nuk guxojnë të tejkalojnë atë vend pa veshjen e hiramit.
Dhevul Erham ذوو الأرحام
  • Të afërmit që janë nga një pjellë,  të një burimi, të një origjine,  i afërm.
  • Në të drejtën e trashëgimisë islame dhevul erham konsiderohet i afërmi që ndërlidhet me trashëgimlënësin përmes një femre si djali i vajzës.
Dhul Ka’d ذو القعدة
Muaji i njëmbëdhjetë sipas hixhretit, e që konsiderohet nga muajt e haxhit, sepse ai vendos për në umre në këtë muaj konsiderohet temetu.
Dilaletul Ibareti دلالة العبارة (apo, Ibaretun Nasi عبارة النص)
Dilaletul Ibare apo ibaretun nasi do të thotë: shprehja nga e cila nënkuptohet qëllimi i folësit (ligjvënësit) në mënyrë origjinale (autentike- direkte) ose në mënyrë indirekte (ndjekëse, pasuese).
Dilaletul Ikdidai دلالة الاقتضاء .
Dileletul Iktidai do të thotë: Kur nga shprehja nënkuptohen (nxjerrët) ajo çështje e cila është e heshtur (nuk është përmendur në tekst), çështje kjo mbi të cilën varet vlefshmëria dhe besueshmëria e fjalimit (argumentit), apo nëse nuk paramendohet një gjë e tillë argumenti nuk do të ketë ndonjë kuptim.
Dilaletul Ishareti دلالة الاشارة( apo, Isharetun Nasi اشارة النص)
Dilaletul Ishareti do të thotë: Të nënkuptohet prej shprehjes ajo që nuk është e kuptuar në shikim të parë as në mënyrë origjinale e as në mënyrë ndjekëse (pasuese), por një kuptim i tillë është i domosdoshëm dhe i pa ndashëm nga vetë shprehja për të cilin (kuptimin) është sjellë ai tekst (shprehja).
Dilaletun Nasi دلالة النص.
Dilaletun Nasi دلالة النص. Dilaletun Nasi do të thotë: të kuptuarit e shprehjes kur ajo që shprehet se dispozita e asaj  që shprehet, nënkupton edhe dispozitën e asaj që heshtet (nuk është e përmendur), për shkak të motivit të përbashkët (kanë të njëjtin motiv). Këtë argument mund ta kuptojë lehtë çdokush se, dispozita e tillë varet nga ai motiv, pavarësisht se ajo e cila është e heshtur është më prioritare se sa dispozita e çështjes esenciale e cila përmendet të tekst, apo ajo që është e heshtur është e barabartë me dispozitën esenciale të përmendur në tekst.

E

Ed-damiatu الدَّامِعة
plaga nga e cila del gjaku por nuk lëviz nga vendi i vet
Ed-damijetu الدَّامية
plaga nga e cila del gjaku por nuk shkëputet mishi
Ehlu dhimme أهل الذمة
Jomuslimanët të cilët jetojnë në shtetin islam me banim të përhershëm, dhe kanë  shtetësi të shtetit islam. minoretetet në shtetin islam.
Ehlul bejti أهل البيت
Familja e Pejgamberit s.a.v.s që janë: Alij b. ebu Talibi, Fatimja bija e Pejgamberit a.s. Hasani, Husejni dhe gratë e Pejgamberit a.s.
Ehlul Buga أهل البغى
Myslimanët të cilët kanë dalë nga sistemi islam, rrebelët,
Ehlul eheva أهل الأهواء
Kundershtuesit, mospajtuesit, ata që bindja e tyre nuk është sikur bindja e ehli sunetit që janë: Xheberitë, kaderitë, ravafidët, havarixhët etj
Ehlul Etheri أهل الأثر
Dijetarët që merren me shkencën e hadithit, tradicionalistët.
Ehlul hali vel akdi أهل الحل و العقد
Dijetarët ekspert me influencë  të cilët vendosin për çështjet kyçe
Ehlul harbi أهل الحرب
Armiku, jomuslimanët të cilët mes tyre dhe muslimanëve nuk ka marrëveshje paqe.
Ehlul kitab أهل الكتاب
Popujt që kanë shpallje nga Allahu xh.sh., çifut dhe krishterët.
Ejamu en-nehri أيام النحر
Dita e 10, 11, dhe 12 e dhulhixhes kur pritet kurbani, ose dita e parë, dytë dhe tretë e kurban bajramit.
Ejamu teshrik أيام التشريق
Dita e 11, 12 dhe 13 e muajit dhulhixhe, ose dita e dytë, tretë dhe katër e kurban bajramit.
Ejamul bidi أيام البيض
Dita e 13, 14 dhe 15 e çdo muaji të hënës,
Ekderije الأكدرية
Quhet një zgjidhje e një problemi pronësor në të drejtën e trashëgimisë tek As’habul furudi. Ky problem është kur vdes gruaja dhe ka lënë burrin, nënën, motrën dhe gjyshin.
El Ammetu الآمَّة
Plaga e cila është në kokë dhe ka arritur deri te cipa e trurit
El Ba’thu البَعْث
  • Ringjallja ditën e gjykimit,
  • Ringjallja pas vdekjes,
  • Dërgimi i emisarit apo grupe njerëzisë për punë specifike,
  • Dërgim i ushtrisë me mision të veçantë,
El Badiatu البَاضِعَة
plaga e cila ka dëmtuar lëkurën dhe e ka prerë edhe mishin
El Behaijje البهائية
Behaizmi, doktrinë-fe që buron nga Mirza Husejn b. Mirza Alij Muhamed. Buron nga Irani nën përkujdesjen e ambasadës Ruse. Këto besojnë në Allahun por nuk besojnë në ditën e ringjalljes
El Bekru البَكر
  • Devetë e reja para mbarsimit,
  • Fëmija i parë i lindur nga prindërit,
  • Femra e cila akoma nuk e ka humbur virgjërinë.
El Harisatu الحارصة
Plagë e lëkurës, por që nuk del gjaku
El hashimetu الهاشمة
Plaga e cila ka thyer edhe ashtin por nuk e ka lëvizur nga vendi i vet.
El mutelahime المتَلاحمة
plaga e cila e ka prerë mishin por nuk e ka dëmtuar lëkurën e ashtit
El Xhedheu الجَذَع
  • Djalosh i fuqishëm.
  • Dele e cila ka mbushur gjashtë muaj.
  • Deveja e cila ka mbushur katër vite.
  • Lopa e cila ka mbushur dy vite
Emirul Mu’minine أمير المؤمنين
Titulli shkencor "Emirul mu'minine" është titulli më i lartë që mund të arrihet në shkencën e hadithit .
Er-rid’u الرِّدْءُ
  • Ndihmues, asistent,
  • Ata të cilët i ndihmojnë luftëtarët në luftë, logjistika.
Erkanul Kijas اركان القياس
  • Erkanul kijas janë ruknet e kijasit e që janë:
  1. Çështja bazore (El aslu)
  2. Çështja dytësore (el fer'u)
  3. Dispozita e çështjes bazore (hukmul asli)
  4. Motivi (el iletu)
Es-sahabij الصَّحابِي
  • Shok i pejgamberit a.s.. Sahabij.
  • Sahabij konsiderohet ai i cili e ka takuar pejgamberin a.s. si besimtarë dhe ka vdekur si besimtarë, pavarësisht sa kohë ka qëndruar me te dhe se a ka transmetuar nga ai apo jo
Es-sahibani الصاحبان
Nga shokët e Pejgamberit a,s. quhen Ebu Bekri dhe Omeri radiallahu anhuma, kurse te dijetarët hanefij është për qëllim Ebu Jusufi dhe imam Muhamedi (dy nxënësit e ebu Hanifes).
Es-sau الصَّاع
  • Sai, Njësi matëse për  peshë.
  • Një Sa'ë sipas Hanefive është 4 Emdad = me 8 Ritle = 1.028.57 dërhem = 3.326 litra ose 3.261,5 gram.
Es-sigatu الصِّيغة
  • Artikujt argjendarie,
  • - radhitja e fjalëve në një formë të caktuar për të arritur gjurmët e dëshiruara,
  • Forma e shprehjeve, si psh. Forma e lidhjes së kontratës së shitblerjes, apo forma e kontratës së kurorëzimit.
Es-sihaku السِّحاق
plaga e cila ka dëmtuar mishin edhe cipën e ashtit
Et-tahkimu التحكيم
Gjykim, vendim, arbitrarizëm, pajtimi i dy palëve që të pranojnë vendimin e personit të caktuar në ndarjen e zënkave.
Et-tethvibu التثويب
  • Kthim, rikthim, kthimi i vetëdijes pas dehjes,
  • Thënia e fjalës “esalatu hajrun mine-nevmi” në namazin e sabahit.
  • Thirrja në namaz pas ezanit sikur kur thuhet: namaz, namaz,
Ether الأثر
Gjurmë. Nocioni Ether është sinonim i termit hadith, që ka të bëjë me fjalët ose veprimet e sahabëve dhe tabiinëve.

F

Fard gajru muajen فرض غيرمعين
Farzi i papërcaktuar, me mundësi zgjedhje që do të thotë: vepra e cila kërkohet të veprohet është një nga disa çështje të caktuara, e që i obliguari zgjedh njërën nga to, siç janë llojet e kefaretit të betimit, të kufizuar në: ushqimin e dhjetë të varfërve, veshmbathjen e tyre, ose lirimin e një robi.
Fardu ajnin فرض عينٍ
Farzi personal, është ai obligim me të cilin obligohet çdo person mukelef në veçanti, dhe nuk lirohet nga ai obligim me veprimin e tjetrit, si p.sh. namazi, agjërimi etj.
Fardu gajru mukader bi mikdar muajen فرض غيرمقدر بمقدار معين
Farz i pa kufizuar me sasi të caktuar, është ai farzi që Ligjdhënësi nuk e kufizoi me sasi të caktuar, por e kërkoi prej të obliguarit duke mos ia caktua sasinë, të drejtën e kufizimit të sasisë ia la në disponim dijetarëve islamë, siç janë shpenzimi për hir të Allahut xh.sh. në raste urgjente, sasia e shpenzimeve të obligueshme për bashkëshorten dhe të afërmit etj.
Fardu Kifajetin فرض كفاية
Farz kolektiv është ai obligim që nëse e kryen një pjesë e myslimanëve, bie obligimi nga të tjerët, si p.sh. namazi i xhenazes.
Fardu mukader bimikdar muajen فرض مقدر بمقدار معين
Farzi i kufizuar me sasi të caktuar, është ai farz që Ligjdhënësi e kufizoi me sasi të caktuar, siç janë rekatet e namazeve, sasia e dhënies së zekatit etj.
Farz – الفرض
  • Në aspektin gjuhësor do të thotë: detyrim, obligim, përcaktim, prerje,etj.
  • Farz, në aspektin terminologjik të jurisprudencës islame e definuan: “Farzi është vepra që e ka kërkuar Ligjdhënësi të veprohet në mënyrë të prerë, me argument të vërtetuar në mënyrë të prerë, e që argumenton po në atë mënyrë (në mënyrë të prerë), siç është namazi, zekati etj.
  • Imam Nesefiju, farzin e definon: “Emër i një norme juridike, i fiksuar që nuk mund as të shtohet e as të pakësohet, është dispozitë e prerë, sepse vërtetohet me argument të prerë”.
 
Farzi; فرض
Farz është ajo vepër veprimi i së cilës është vërtetuar me argument të prerë pa alternativë tjetër, mohusi i farzit konsiderohet kafir e zbaatuesi shpërblehet, siç është namazi, agjërimi, zekati etj.
Farzu Muajen فرض معين
Farzi i përcaktuar do të thotë kur vepra e cila kërkohet të veprohet është e përcaktuar dhe nuk ka mundësi zgjedhje, siç janë namazet, agjërimi, dhënia e borxhit etj.
Fasid الفاسد
“El-Fasid الفاسد” do të thotë: “Sjellja në të cilën e meta e saj është në ndonjë cilë­si prej cilësive të saj, ashtu që e meta të jetë, në ndonjë kusht prej ku­sh­teve të sjelljes, e që nuk konsiderohet prej shtyllave الاركان dhe vetë thelbit të sjelljes apo kontratës
Fetva فتوى
"Lajmërimi mbi dispozitën e Allahut në bazë të argumentit juridik islam, për personin i cili ka pyetur në ndonjë çështje aktuale.
Fidjetun فدية
Me shprehjen “Fidje” në terminologjinë e Sheriatit islam nënkuptojmë dhënien e ushqimit ditor nga personi, i cili nuk ka mundësi të agjërojë për ndonjë arsye juridike e që nuk pritet evitimi i atij arsyetimi, siç është pleqëria, dhe sëmundja kronike.

H

Hadith حديث
Çdo gjë që i referohet ose që mbështetet te Pejgamberi a.s. pavarësisht nëse ajo është fjalë,vepër, miratim, cilësi e natyreshme ose etike, quhet hadith. (sipas hadithologëve).
Hadithi Meshur حديث المشهور
Hadith meshhur është hadithi të cilin e ka transmetuar nga i dërguari i Allahut s.a.v.s. një sahabij, dy ose më shumë , por numri i transmetuesve nuk arrin numrin  emutevatirit, pastaj nga këta është transmetuar prej një numri të madh të cilët nuk mund të takordohet për të gënjyer.
Hadithul Ahad حديث الآحد
Hadithul Ahad është hafithi të cilin e kanë transmetuar nga i dërguar a.s. një ose dy sahabij por numri i transmetuesve nuk ka arritur nivelin e mutevatirit, pastaj nga kët ësht transmetuar në mëlnyrë të ngjajshme deri në kohën e përmbledhjes së hadithit.
Hadithul Kudsij الحديث القدسي
Hadithi kudsij është fjala e Pejgamberit a.s. e mbështetur te Allahu xh.sh. quhet hadithi kudsij.
Hafidh
Titulli shkencor Hafidh është për shkenctarin i cili plotëson të gjitha kriteret e muhadithit, ashtu që duhet të di numrin më të madh të haditheve në çdo gjeneratë. Dijetari i cili di përmendësh njëqin (100) mijë hadithe bashkë me senedet.
Hakimu (Ligjdhënësi-sunduesi) الحاكم
“Vënduesi (caktuesi) i normave, i cili është burim i tyre dhe i vërteton ata. Ai i cili i kupton dhe i rumbullakëson normat, i njehë, i zbulon dhe i demonstron ato”.
Haram li dhatihi (حرام لذاته)
E ndaluara vetvetiu, në esencë që është:“Veprimi që Ligjdhënësi e ka ndaluar që në fillim dhe në mënyrë origjinale, ngase ky veprim vetvetiu përmban dëm, siç janë: vjedhja, prostituocioni, pirja alkoolit, konsumimi i drogës, etj
Haram li gajrihi (حرام لغيره)
E ndaluara aksidentale për shkaqe të jashtme, e që është: “Vepra që në vetvete është e lejuar, por për shkaqe aksidentale të jashtme që e kanë shoqëruar atë vepër e që shkaktojnë dëme te njerëzit, është haram, si p.sh. namazi në tokë të uzurpuar, shitblerja në kohën e namazit të xhumasë etj.
Haram الحرام
Nocioni “haram” ose “tahrim” në terminologjinë e sheriati Islam, definohet: “Vepra që Ligjdhënësi ka kërkuar të mos veprohet me argument të prerë (kat’iju thubut) dhe mënyra e argumentimit është e prerë (Kat’iju dilale)”, siç është mbytja e njeriut, kamata, ngrënia e pasurisë së huaj, etj. Vepruesi i haramit dënohet, kurse mos vepruesi shpërblehet, kontestuesi i haramit konsiderohet pabesimtar (kafir), ngase farzi dhe harami janë veprime të vërtetuar me argument të prerë dhe mënyra e argumentimit është e prerë (Kat’iju thukut ved-dilale(.
Huxh-xhe الحجة
Titulli Huxhe i jepet muhadithit- dijetarit të shkencës së hadithit i cili di përmendësh mbi 100 mijë hadithe, respektivisht që di përmendësh dyqind (200) deri treqind (300)mijë hadithe.

I

I’tikaf إعتكاف
  • Shprehja “It-tikaf” në kuptimin gjuhësor do të thotë: qëndrim, ndejtje, mbyllje, izolim dhe vazhdimsi në një send pa marrë parasysh se është vepër e mirë apo keqe.
  • Kurse shprehja “Itikaf” në terminologjinë e jurispudencës islame nënkupton: ”Qëndrimi (ndejtja) në xhaminë në të cilën falet namazi me xhematë duke qenë agjërueshëm, me qëllim Itikafi“.
Ib’adu الإِبْعَادُ
  •  Largim, dëbim nga vendi, syrgjynosje,
  • formë e sanksionit që i shqiptohet të akuzuarit në disa raste të veçanta.
Ibadat العبادات
Nocioni "Ibadat" te juristët e shkollës hanefite definohet: "Vepra e të obliguarit (mukel-lefit) që është në kundërshtim me tekat e tij, për të madhëruar Zotin e tij. Për këtë vepër, kryerësi shpërblehet e për tu konsideruar adhurim varet nga nijeti.
Ibadetu Mehdatun عبادة محْضَةُ
Është: ai lloj i adhurimeve në të cilin mendja e njeriut nuk mund të ndërhyjë, por me të synohet vetëm afrimi te Allahu xh.sh. si p.sh. namazi.
Ibni Sebil ابْنُ السَّبِيل
Ibnu Sebil konsiderohet udhëtari që duke qenë në udhëtim ka humbur pasurinë dhe ka ngelur pa pasuri pavarësisht se në shtëpinë e tij ka pasuri apo jo, e këtij i takon të jepez nga zekati.
Ibtalun الإبْطَالُ
  • prishje, pezullim, anulim.
  • -ngritja, pezullimi, prishja  –(anulimi) e dispozitës së veprimit pasi që ishte e vlefshme.
Iflas الإفلاس
  • Bankrotim, humbja e pasurisë,
  • Pamundësia e njeriut që ti paguaj obligimet taksative për shkak se të ardhurat janë më të vogla se të dhënat.
Ihtikaru الإحتِكارُ
  • Monopolizim.
  • Monopolizimi është mbyllja apo deponimi i ushqimit që të i rritet çmimi në treg.
  • Monopolizimi është kur dikush e blenë tërë ushqimin në një vend e pastaj e deponon atë dhe nuk e lejon të dalë në treg që ti rritet çmimi
Ikaletu الإقالة
  • Kontrata për anulimin e kontratës.
  • “Kontratën me të cilën anulohet kontrata e mëparshme
Ikrahu الإكراه.
Nocioni “el ikrahu” nënkupton: veprimin e dhunshëm që e kryen dhunuesi ndaj palës tjetër. Në veprën “Mexheletul adlije” definohet: “Imponimi që i bëhet tjetrit duke ju kërcënuar për ta kryer një veprim pa pëlqimin e tij.
Iktinazu الاكتناز
Tubim, deponim. Ruajtja e pasurisë pa e futur në përdorim. Grumbullimi dhe deponimi i pasurisë që nuk iu ka dhënë zeqati.
Ilmul Xherhi ve ta’dil علم الجرح و التعديل
  • Nocioni "el xherhu" do të thotë: diskreditim ose kontestim i drejtësisë dhe përpikërisë së transmetuesit, kurse nocioni "et-ta'dil" do të thotë rekomandim ose gjykim pozitiv në favor të drejtësisë dhe përpikërisë së transmetuesit të hadithit.
  • Ilmul xherhi ve ta'dil si disiplinë shkencore llogaritet si lloj peshore me të së cilës peshohen transmetuesit e hadithit.
Infisah الانفساخ
Anulim, abrogim, prishje
Infisahul bej’i انفساخ البيع
Anulimi - prishja e kontratës së shitblerjes
Istihsan الاستحسان
  • Istihsan në kuptimin etimologjik do të thotë: konsiderimi dhe besimi se një gjë është e bukur (e mirë).
  • Kurse në kuptimin terminologjik do të thotë: “Nëse muxhtehidi braktis (lë) dipozitën, e cila është kuptuar nga analogjia e qartë (e dukshme) dhe merr një dispozitë tjetër, e cila është kuptuar nga analogjia e fshehtë”. ose
  • “Braktisja e muxhtehidit dispozitën e  përgjithshme dhe marrja e një dispozite të veçantë (jashtë­zakonshme) për shkak të ndonjë argumenti, i cili e shtynë që t’i japë përparësi dispozitës së veçantë dhe ta braktisë atë të përgjithshmen”.
Istis’hab الاستصحاب
  • Istis’hsabi do të thotë: dhënia e dispozitës (gjykimit) mbi një çështje siç ka qenë në gjendjen e mëparshme, derisa të ekzistojë argument tjetër, i cili e ndryshon gjendjen e mëparshme. apo
  • Apo, vërtetimi i dispozitës së një çështjeje që ka qenë më parë, derisa të gjendet argument tjetër për ndryshimin e asaj gjendjeje.
Ixhma الإجماع
"Njëzëshmëria e muxhtehidëve islam në një interval kohe pas vdekjes së Pejgamberit për një dispozitë të sheriatit islam për një çështje praktike”.
Ixhmau es-sukuti الإجماع السكوتي
  • Ixhma i heshtur.
  • Ixhmai i heshtur është atëherë kur disa muxhtehid japin mendimin e tyre për një çështje të sheriatit islam në mënyrë deklarative, e ky mendim arrin edhe te muxhtehidët tjerë të të njëjtës kohë dhe ata heshtin në këtë dispozitë.
Ixhmaul kavlij ev sarih ( الإجماع القولى (او الصريح)
  • Konsesusi deklarativ apo i qartë.
  • Ixhmai deklarativ arrihet atëherë kur të gjithë muxhtehidët pa dallim vendi dhe përkatësie deklarohen qartazi në mënyrë gojore përmes fetvasë së tyre, ose me shkrim për një dispozitë aktuale të sheriatit islam
Ixhtihad الإجتهاد
Përjekja maksimale për të kuptuar dhe për të nxjerrë dispozitat e sheriatit islam, ose Dhënia e kontributit maksimal për të njohur dispozitën e sheriatit nga argumenti jo i prerë.
Ixhtihadul ferdij إجتهاد الفردي
  • Ixhtihad Individual.
  • Ixhtihad individual është çdo ixhtihad për ndonjë çështje për të cilën nuk është vërtetuar se muxhtehidët kanë ndonjë qëndrim , që nënbkupton se çdo muxhtehid ka qëndrimin e tij individual.
Ixhtihadul xhemaij إجتهاد الجماعي
Ixhtihadi kolektiv. Ixhtihadi kolektiv është çdo ixhtihad  për ndonjë çështje për të cilën është vërtetuar  se muxhtehidët kanë një qëndrim të përbashkët unik.

J

Jevmu esh-sheki يوم الشك
Dita e dyshimtë, është dita e  tridhjetë e muajit Shaban ngase nuk dihet se është dita e parë e muajit ramazan apo e tridhjeta e muajit shaban nëse nuk duket hëna e re.
Jevmul xhezai يوم الجزاء
Dita e kiametit, dita e shpërblimit.

K

Kijasi القياس
Analogjia. Kijasi është: Barazimi i një ngjarjeje (çështje), për dispozitën e së cilës nuk ka tekst (argument) me një ngjarje tjetër e cila për dispozitën e saj ka tekst (argument) e që kanë të njëjtin motiv
Kur’ani القرآن
“Kur'ani është fjala e Allahut, e zbritur Muhammedit a.s, me shprehje (me fjal) arabe, mrekulli, i transmetuar deri te ne përmes transmetimit bindës, leximi i së cilit është adhurim, i shkruar në mus 'haf e fillon me suren El Fatiha dhe mbaron me snren En Nas”.

M

Mahkum alejhi المحكوم عليه
“Person (i obliguar) me veprën e të cilit lidhet norma e Ligjdhënësit dhe quhet i obliguar-Mukel-lef”
Mahkum fi ev bihi المحكوم فيه أو به
“Vepra e të obliguarit në të cilën varet (lidhet) fjalimi i Ligjdhënësit”.
Maiun (pengesa) المانع
“Çështja legjitime e cila, ekzistimi i saj obligon anulimin e dispozitës, ose eliminimin e shkakut, mosekzistimi i saj nuk obligon ekzistim e as mosekzistim”.
Maslahatul mursele المصلحة المرسلة
Maslahatul Mursele në kuptimin terminologjik do të thotë: “Dobi (interes), e cila është brenda qëllimeve të Ligjdhënësit, por për atë (dobi) nuk ekziston argument, i cili dëshmon se Ligjdhënësi një gjë të tillë e konsideroi dobi, apo nuk e konsideroi si të tillë.
Mefhum El-Muhalefeti المفهوم المخالفة
El-Mefhum El-Muhalefeti المفهوم المخالفة  do të thotë: T’i vërtetohet çështjes së heshtur dispozita e kundërt nga ajo që është kuptuar nga shprehja.
Mefhum El-Muvafekati المفهوم الموافقة
El-Mefhum El-Muvafekati المفهوم الموافقة .do të thotë: T’i vërtetohet dispozita e cila nënkuptohet prej vetë shprehjes, asaj të cilës është heshtur për të (nuk është përmendur në tekst).
Mefhum المفهوم
El-Mefhum do të thotë: Kuptimi i cili kuptohet nga shprehja, por jo për atë për të cilin është përcaktuar-venduar ajo shprehje.
Mekruh مكروه
Nocioni “Mekruh” sipas juristëve të Medhhebit Hanefij dhe shafij definohet: Vepra që ligjdhënësi i ka dhënë më shumë përparësi të mos veprohet, se sa të veprohet.
Mekruhi tahrimen مكروه تحريما
Mekruhi tahrimen në aspektin terminologjik të sheriatit islam nënkupton veprën që e ka ndaluar Ligjdhënësi të veprohet e që ndalimi është vërtetuar me argument jo të prerë (Dhannij) ose mënyra e argumentimit është jo e prerë. Vepruesi i mekruhi tahrimen sipas juristëve të Medhhebit Hanefij ndëshkohet, por mohuesi i saj nuk konsiderohet kafir
Mekruhi tenzihen مكروه تنزيها.
Mekruhi Tenzihen është veprim për të cilin mosveprimi ka më shumë përparësi se sa veprimi i tij. Kurse vepruesi i Mekruhi Tenzihen nuk ndëshkohet dhe nuk është mëkatar, por ai ka vepruar atë që nuk është e udhës të përdoret
Mendub مندوب
Mendubi në terminologjinë e sheriatit islam nënkuptohet: “Vepra që ka kërkuar Ligjdhënësi të veprohet në mënyrë jo të prerë, por që nuk ndëshkohet nëse nuk e vepron”. Pra, mendub është ajo vepër për të cilën vepruesi i saj shpërblehet, kurse mos vepruesi i saj nuk ndëshkohet.
Mentuk المنطوق.
El-Mentuk do të thotë: kuptimi i cili kuptohet nga vetë shprehja, për të cilin shprehja është venduar- përcaktuar.
Mesadir Muhtelefe fiha المصادر المختلف فيها
Burime jo të njëzëshme (dytësore) janë ato argumente për të cilat dije­tarët e Sheriatit islam kanë qëndrime të ndryshme, rreth asaj se a mund të jetë argument mbi të cilin bazohet nxjerrja e dispozitave të Sheriatit islam.
Mesadir mutefika alejhi
  • Burimet e njëzëshme të sheriatit Islam që janë:
  • Kur'ani,
  • Sunneti
  • Ixhami
  • Kijasi
Mesadir teshri el islamij مصادر التشريع الإسلامي
Burimet e sheriati Islam.
Mexhaz المجاز
Alegori. Shprehje Alegorike do të thotë: “Përdorimi i shprehjes jo në kuptimin për të cilin është venduar (por në kuptim tjetër) për shkak të ndonjë lidhshmërie që ekziston mes tyre ( shprehjes konkrete dhe asaj alegorike).
Muhadith محدث
Muhadith quhtet shkenctari i cili merret ose që i di disiplinat dhe që ka arritur të mësojë shumicën e transmetimeve të hadithit dhe që ka njohuri për gjendjen e transmetuesve.,
Mukel-lef مُكَلَّف
Fjala “Mukel-lef" مُكَلَّف do të thotë i obliguar, andaj i obliguar konsiderohet çdo person moshërritur (بالغ), mentalisht i shëndosh,عاقل  të cilit i ka arritur thirrja islame, edhe nëse i ndodhë ndonjë pengesë aksidentale siç është harresa, dhe dhunimi (ikrahi الإكراه) por, nuk gjendet tek ai pengesa që e pengojnë obligimin e tij siç është: çmenduria, dhe fëmirija.
Musned المُسْنَد
Musned quhet libri i emëruar sipas emrit të ndonjë sahabiju e që janë radhitur hadithet të transmetuara nga i njëjti.
Musnid المُسْنِدُ
Musnid quhet personi i cili e transmeton hadithin me sened pavarësisht pavarësisht për atë ka apo nuk ka njohuri.
Mutevatir متواتر
Hadithi mutevatir është hadithi të cilin e kanë transmetuar një grup nga një grup tjetër, të cilët nuk mund të takordohen e të gënjejnë.

N

Nehjun النهي
Ndalesë: Ndalesë në kuptimin etimologjik do të thotë: e kundërta e urdhrit- imperativit. Kurse në kuptimin etimologjik është “shprehje e cila tregon, kërkim ndalimi, në mënyrë epërsie“  
Nikahu eshigar نكاح الشغار
Kontratë martese me kompensim (ndërrime), është martesa  kur një njeri ia marton dikujt vajzën e tij, me kusht që edhe ai ta martojë vajzën e tij pa mehr. (ky lloj martese është i ndaluar islamikisht).

R

Rafida الرافِضَة
Rafiditë, sekt nga shiat që sipas tyre lejohet sharja e sahabeve. Quhen rafidij për arsye se ata e refuzuan Zejd b. Aliun si imam për arsye se ai ua ndaloi sharjen dhe fyerjen e sahabeve.
Rahim rahmu الرَّحْم
  • Mitër, vend ku zhvillohet fëmija në barkun e nënës,
  • Afërsia familjare për shkak të pjellës, lidhja familjare.
  • Në të drejtën e trashëgimisë: të afërmit e të vdekurit që trashëgojnë nga ai, por nuk janë as'habul furud e as asabe si psh. Vajzat e motrës.
Red-du الرَّدُّ
  • Mospranim, mbrapsje, refuzim,
  •  Në të drejtën trashëgimore, Rikthimi i pasurisë së ngelur nga as'habul furudi te as'habul furudi nëse nuk ekzistojnë asabate nga trashëgimtarët.
Rexheb رجب
Muaji i shtatë sipas kalendarit të hënës, dhe është nga muaj madhështorë për këtë arsye e bartë edhe emrin rexheb.
Rriba الرِّبا – رَبا
  • Shtim, tepricë, fajde, kamatë,
  •  Teprica e kushtëzuar në lidhjen e kontratës së shitblerjes nga i njëjti lloj pa bazë juridike,
Ruhsatu (Lejimi-lehtësimi) الرخصة
“Ajo që të obliguarit ia ka zgjeruar fushën e veprimit të tij, në momentin kur ekziston shkaku që e ndalon atë, për shkak të ndonjë arsye ose pamundësie që ai t'a veproj atë. (Ato dispozita të cilat janë bërë ligje për arsye, në ekzistimin e shkakut që një gjë të tillë e ndalon).
Rukni الركن
  • Shtyllë - shtylla legale.
  • Me nocionin Rukn nënkuptojmë: “çështjen prej së cilës varet ekzistimi (vlefshmëria) i dispozitës dhe është pjesë thelbësore dhe përbërëse e saj.

S

Sahibu etertib صاحب الترتيب
Personi të cilit nuk i kanë kaluar më shumë se pesë kohë namaz pa i falur përveç vitrit.
Salatu ed-duha صلاة الضحى
Namazi i duhas: Falet pas lindjes së diellit dhe ngritja e tij afër një mile (45 min).
Salatu et-tavaf صلاة الطواف
Namazi i tavafit: Janë dy reqate namaz që falen pas përfundimit të Tavafit në Bejtullah.
Salatu et-tehexhudi صلاة التَّهجد
Namazi tehexhud: Namazi që falet natën pasi të ngritet nga gjumi,
Salatu et-teravih صلاة التراويح
Namazi i teravive: namazi njëzetë rekatësh që falen pas namazit të jacis gjatë muajit të Ramazanit
Salatu et-tesbih صلاة التسبيح
Tesbih Namazi, është namazi pej katër rekateve në të cilin thuhet 300 herë fjala “subhanall-llah”.
Salatul hauvfi صلاة الخوف
Namzi i frikës: Janë dy regate namaz që falen në momentin kur ekziston frika si ardhja e armikut.
Salatul haxheti صلاة الحاجَة
Namazi i nevojës: falja e dy rekateve namaz me qëllim që të kryhet ndonjë nevojë,
Salatul idejni صلاة العيدين
Namazi i dy bajrameve: Janë dy reqate namaz që falen ditën e fitër dhe kurban bajramit pas lindjes së diellit 45 minuta dhe kanë tekbire shtesë nga namazet e rëndomta.
Salatul musafiri صلاة المسافر
Namazi u mysafirit: namazi farz katër rekatesh që udhëtari në udhëtim i falë të shkurtuar në dy rekate.
Salatul vusta الصلاة الوسطى
Namazi i mesëm: Është namazi i qindisë sipas mendimit më të saktë.
Salatul xhumuati صلاة الجمعة
Namazi i xhumasë: Dy reqate namaz që zëvendësojnë namazin e drekës ditën e xhuma
Salatun الصَّلاة
  • Namaz, Lutje, dua,
  • -  Veprim fetar islam me veprime dhe fjalë të veçanta i cili fillon me tekbirin dhe përfundon me selamin
Salatun ala en-nebij الصلاة على النبي
Salavetet mbi pejgamberin a.s., thënia: All-llahum-me sal-li ala Muhamedin ve ala ali muhamedan... Salevati nga Allahu nënkuptonë mëshirën, nga melekët istigarin (kërkimin  faljes) dhe nga njeriu nënshtrueshmëri dhe lutje.
Satul xhmaati صلاة الجماعة
Namazi me xhemat: Namzi i cili falet me imam,
Sauvtu الصَّوْت
  • Zë, zhurmë, poterë, ushtimë, uluri, çdo gjë që dëgjohet,
  • Votë, vota e cila jepet në mënyrë të fshehtë me shkrim apo publike me gojë.
Sebebi السبب shkaku
Shkaku - Es-sebebu është: cilësi e qartë- e dukshme dhe e rregullt të cilën Ligjdhënësi e vendoi që të jetë shenjë për ekzistimin e normës, e lidhi ekzistimin e saj (normës) me ekzistimin e tij (shkakut), dhe mos ekzistimin e saj (normës) me mos ekzistimin e tij (shkakut).
Shartu الشرط Kushti
"Çështje prej së cilës varet ekzistimi i dispozitës, mos ekzistimi i saj obligon mosekzistimin e dispozitës, por ekzistimi i saj nuk obligon ekzistimin e dispozitës e as mos ekzistimin e saj, dhe nuk është nga esenca e dispozitës, por jashtë saj.
Shartu el Xha’lij (kushti me marrëveshje) الشرط الجعلي
Kusht me marrëveshje është atë që njëri nga të obliguarit e kushtëzon në lidhjen e kontratës, pasi që Ligjdhënësi një gjë të tillë e ka lejuar për palët kontraktuese, p.sh nëse blerësi i kushtëzon shitësit që ai t'ia transferoj ose dorëzoj artikullin në një vend të caktuar.
Shartu el-luzum شرط اللزوم
Kushtet e parevokueshmërisë (pandryshueshmërisë) janë ato kushte të cilat ekzistimi i tyre ndikon në pandryshueshmërinë dhe vazhdueshmërinë e sendit.
Shartu en-nifadh شرط النفاذ
Kushtet e efikasitetit (zbatueshmërisë) janë ato kushte nga të cilat varet zbatueshmëria dhe efikasiteti i kontratës.
Shartu es-sihati شرط الصحة
Kushtet e validitetit (vlefshmërisë), janë kushtet nga të cilat varet validiteti i sendit, si psh nijeti për ibadete.
Shartu esh-sher’ij (kushti legjitim) الشرط الشرعي
Kusht legjitim është ai kusht që e ka kushtëzuar Ligjdhënësi për kryerjen e dispozitave الأحكام  dhe sjelljeve التصرفات ,siç janë kushtet e adhurimeve  العبادات dhe marrëdhënieve reciproke. المعاملات  .
Shartul hijar شرط الخيار
Kushtet e zgjedhjes, konsiderohen ato kusht të cilat shënohen në aktin e kontratës që njëra palë apo dy palët të posedojnë të drejtën anulimit të kontratës.  
Shartul vuxhub شرط الوجوب
Kushtet e konkluzitetit (obligueshmërisë) janë konditat nga të varet ekzistimi i sendit si psh, kushtëzimi i mençurisë për faljen e namazit
Shartul Xhezai الشرط الجزاء
Kusht ndëshkues që ka parashtruar ndonjëri nga palët kontraktuese gjatë lidhjes së kontratës nëse nuk i përmbahet kontratës.
Shefek الشَّـفَق
Skuqja e qiellit e cila paraqitet pas perëndimit të diellit e deri në kohën e namazit të jacisë.
Shehadetani الشهادتان
Dy dëshmitë, Dëshmia se nuk ka Zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i dërguari i Tij,
Sheriketu Inan شركة عِنان
Shoqëri me përgjegjësi të pakufizuar – është kur dy persona në mënyrë të barabartë bashkojnë pronën, borxhin dhe veprimet e tyre, dhe secili prej tyre konsiderohet i autorizuari i tjetrit në të drejta dhe garantues i të drejtave.
Sheriketu mufaveda شركة مفاوضة
Kontratë e partneritetit e që është përzierja e shumë personave, pronën e tyre për të tregtuar.
Sheriketul vuxhuh شركة الوجوه
Kontratë e partneritetit e cila ngritët mbi parimin e ndershmërisë dhe autoritetit, është kur dy persona nuk kanë pasuri por blejnë në bazë të autoritetit dhe më pas shesin atë që e kanë blerë.
Shevtun الشَّوْط
  • Kurs, seri, pjesë,  rrjedhë, round,
  • Një rrotullim në Qabe që fillon nga Guri i zi dhe përfundon te guri  i zi. Ose tavaf saji i cili fillon nga Safaja deri në Merve, ose prej Merves deri në safa
Shubhetul akdi شُبْهَة العقد
Konfuziteti në kontratë, sipërfaqësisht duket në rregull por në esencë i mungon diçka, si kontrata e martesës pa dëshmitar.
Shubhetul fi’li شبهة الفعل
Konfuziteti në veprim, kur bënë ndonjë veprim duke menduar se është i lejuar por realisht ai veprim është i ndaluar, si marrëdhëniet me gruan e shkurorëzuar pas tre shkurorëzimeve.
Shubhetul milki شبهة الملك
Konfuziteti në pronësim, është kur nga një send posedon vetëm një pjesë të saj.
Shubhetun الشُّبْهَة
Konfuzitet, dyshim, huti, mosbesim, çikëz, konfuziteti në sendet që nuk dihet mirë dispozita e tyre.
Shubhetun fil mehal-li شبهة في المحل
Konfuziteti në vendveprim, duke menduar se vendveprimi është në rregull por del e kundërta, si të bëjë marrëdhënie në shtratin e tij duke menduar se është gruaja e tij, e më pas del se ajo është tjetër.
Sinnu temjiz, سن التمييز
Sinnu temjiz, quhet periudha e jetës para pubertetit, respektivisht pas moshës shtatë vjeçare deri në pubertet, periudhë kjo kur fëmija ka aftësi të menduarit dhe të shprehurit dhe të dalloj të mirën nga e keqja.
Sun-ne السنة
  • Shprehjen (es-sunnetu السنة dijetarët e Usulit në kuptimin terminologjik të sheriatit islam definuan: "Çdo fjalë, vepër dhe pëlqim i cili është transmetuar nga i dërguari Alejhis-selam.
  • Te hadithologët nosioni Es-sune definohet: çdo referencë që i referohet pejgamberit a.s. quhet sunne.
Sunetul kauvlije السنة القولية
Suneti i shprehur me fjalë السنة القولية e që janë hadithet që i dërguar a.s i ka thënë në raste dhe për qëllime të ndryshme, e që të cilat Sahabet i kanë dëgjuar dhe i kanë transmetuar nga ai.
Sunneti gajri muekked السنة غير المأكدة
Sunneti jo i vërtetuar, Sunneti gajri muekked është për atë që vepruesi i tij shpërblehet, kurse mos vepruesi i nuk ndëshkohet, e as nuk qortohet, siç janë sadakatë vullnetare, sunneti para farzëve të ikindis, etj
Sunnetti ez-Zaide السنة الزائدة
Suneti Zaide është ai sunet që vepruesi shpërblehet nëse vendos t'i bëhet tabijj dhe që Ai të jetë shembulli i tij në atë vepër. Ky lloj sunneti është ndjekje e veprave të Pejgamberit Alejhis-selam në çështjet normale të përditshme, e që nuk kanë të bëjnë me legjislacion ose me interpretimin e Pejgamberit Alejhis-selam por këto sjellje burojnë nga cilësitë e tij njerëzore të rëndomta, p.sh të hanë, të pinë, të ecë, të vishet, të flenë siç i ka vepruar I dërguari i All-llahut xh.sh..
Sunnetu el fi’lije السنة الفعلية
Veprimet praktike السنة الفعلية, e që janë veprat dhe sjelljet të cilat i vepronte i dërguari Alejhis-selam gjatë jetës së tij, e që kan të bëjnë me sheriatin, dhe që Sahabet transmetuan cilësinë e tyre deri te ne në mënyrë precize, pavarësisht se cilësimi dhe transmetimi janë bërë me kërkesën e Pejgamberit Alejhis-selam siç është thënia e të dërguarit Alejhis-selam خُذُوا عنِّي مَنأسِكَكُم  "merrni nga unë (mësoni) mënyrën e kryerjes së veprave të Haxhit, dhe kërkesa e Pejgamberit Alejhis-selam صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي اصَلِّ  "Falni (namazin) ashtu siç keni parë mua duke e falur (namazin) apo pas kërkimin e Pejgamberit Alejhis-selam, siç është rasti kur Sahabet i cilësonin veprat e të dërguarit gjatë jetës së Tij, në luftëra, gjatë gjykimit i cili gjykonte me dëshmitar dhe betim بشاهد و يمين gjatë shitblerjes, mënyrën e të vërtetuarit të borxhit (huas) etj.
Sunnetu et-takririje السنة التقريرية
Pëlqimet e Pejgamberit Alejhis-selam السنة التقريرية . Me këtë sunet nënkuptojmë pëlqimin e Pejgamberit Alejhis-selam mbi fjalët dhe veprat e Sahabeve që demonstroheshin para tij, për të cila Pejgamberi Alejhis-selam heshti dhe nuk refuzoi një gjë të tillë.
Sunnetul muekked السنة المأكدة
Suneti i vërtetuar, i fortë. Për këtë lloj veprimi, vepruesi meriton shpërblim, e mos vepruesi i saj nuk meriton ndëshkim, por meriton qortim. Ky mendub njihet me emrin Sunnetu-l-Huda سنة الهدى, p.sh , ezani i namazeve, falja e namazeve ma xhemat, sunnetet muekkede para ose pas namazeve etj.
Suxhudu eshukri سجود الشكر
Sexhdeja e cila kryhet ngjashëm sikur sexhdeja e namazit, atëherë kur personi arrin ndonjë begati në shenjë falënderimi ndaj Allahut xh.sh.

T

Tabiijun تابعيُّ
Ndjekës, pasues, përkrahës. Ai që ka takuar një Sahabe duke qenë mysliman dhe ka vdekur si mysliman, quhet Tabiij.
Taklid التقليد
Të pranuarit e mendimit të tjetrit duke mos e njohur argumentin e tij (në të cilin ai është bazuar).
Telfiku التلفيق
Nocioni telfik në sheriatin islam nënkupton: kryerjen e ndonjë dispozite në atë mënyrë dhe formë të cilën nuk e lejon asnjëri prej medhhebeve.
Theniju الثَّنِيُّ
  • Kafsha të cilës i kanë rënë dhëmbët e parë.
  • Deveja e cila ka mbushur pesë vjet.
  • Lopa e cila i ka mbushur dy vite.
  • Delja e cila ka mbushur një vit
Thina الثَّناء
Lavd, lëvdatë, lavdërim, falënderim,, lavdërim me fjalë. Duaja, lutja e veçantë e cila këndohet në fillim të namazit pas tekbirit fillestar.(subhaneke….”

U

Ukijetul fida أوقية الفضة
Një ukije argjend e barabartë me 40 dërhem apo 119 gram argjend.
Ukijje min gajri dhehebi vel fida الأوقية من غير الذهب و الفضة
Një Ukije përveç arit dhe argjendit është e barabartë me 40 dërhem apo 127 gram.
Ukijje الأوقِية
Ukije, mjet matës.
Ukijjetu edh-dhehebi أوقية الذهب
Ukije florir: e barabartë me shtatë mithkal e gjysmë, e barabartë me 29.75 gr flori.
Ulul erham اولو الأرحام
  • Të afërmit, familjarë, të afërmit për shkak të lindjes,
  • Ulul erham apo dhevil erham në shkencën e trashëgimisë nënkuptojnë çdo person që ndërlidhet me të vdekurin përmes femrës si psh, gjyshi-babai i nënës.
Usulul Fikh اصول الفقه
Shkenca e cila merret mse studimin e rregullave të përgjithshme, përmes së cilave arrihet nxjerrja e dispozitave  praktike të sheriatit islam nga argumentet në detaje.

V

Vaxhib واجب
Vaxhibi është: vepra që e ka kërkuar Ligjdhënësi të veprohet në mënyrë të prerë, me argument jo të prerë, qoftë jo i prerë në të vërtetuarit e argumentit, ose në të argumentuarit me te, siç është leximi i Fatihasë në namaz, Sadakai Fitri etj. Veprimi me te është obligativ siç është Farzi, porse mohuesi i tij nuk është jomusliman (kafir) por i prishur (Fasik), ai që e asgjëson vaxhibin dhe nuk vepron është i prishur Fasik.

X

Xhaihatun الجائِحة
  • Fatkeqësi, dhimbje.
  • fatkeqësi e cila shkatërron bimët, bereqetet dhe pasurinë. epidemi që i kaplon bimët dhe bereqetet.
Xhebelu err-rrahme جبل الرحمة
Kodra e rahmetit, Kodër e vogël e cila gjendet në Arefat
Xhedu es-sahih الجد الصحيح
  • Gjyshi i vërtetë është në lidhjen e tij familjare që nuk ka depërtuar femër. Gjyshi, Babai i babait.
Xhedul Fasid الجد الفاسد
  • Gjyshi i pavërtetë është ai që në lidhjen e tij familjare ka depërtuar femër,
  • Gjyshi, babai i nënës.
Xhehim الجحيم
  • Zjarr i fuqishëm, xhehenem.
  • Emër i zjarrit të xhehenemit ku ka qëndrim të përhershëm.
Xherhu Eshahid جَرح الشاهد
E metë e dëshmitarit që shfuqizon dëshminë e tij
Xherhul Udvi جَرح العضو
Plagë në trup në ndonjë pjesë të trupit
Xherun الجرح
Lëndim, plagosje, plagë
Xhizjetu الجِزْية
Tatim që e ka caktuar pushteti islam për çdo individ nga jomyslimanët që jetojnë në shtetin islam.